home > Nieuws > Artikelen > Evaluatie van de impact van een crematorium op het milieu en de volksgezondheid
Evaluatie van de impact van een crematorium op het milieu en de volksgezondheid
(Hoort bij: Protest tegen de locatiekeuze van een crematorium op Hoog-Kortrijk)

Jean-Marie Bergen, Bernard Gheysens, Reinhilde Zwaenepoel

De bouw van een crematorium in de omgeving van de begraafplaats Hoog-Kortrijk en aanpalend catering-gebouw heeft aanleiding gegeven tot het vormen van een werkgroep waarin ik als geneesheer zitting heb. Mijn aanduiding spruit voort uit het feit dat ik deel uitmaak van de inrichtende macht van het St.Amandscollege (campus Zuid-Wielewaallaan) en lid ben van de raad van bestuur van de VZW Begeleid Wonen, St.Denijseweg 71.

In samenspraak met enkele collega’s specialisten uit het AZ Groeninge en huisartsen werd een consensus-tekst opgesteld.

Na analyse van het verslag van SGS (Bouw en exploitatie van een crematorium te Kortrijk – Evaluatie van de milieu impact)(1) en het uitpluizen van de meest recente wetenschappelijke literatuur hieromtrent is het de bedoeling beide bevindingen met elkaar te confronteren en conclusies te trekken voornamelijk naar volksgezondheid toe.

Ruimtelijke situering:
Het crematorium wordt ingeplant midden een woonzone en recreatiegebied. Binnen een straal van 1 km bevinden zich de dichtbevolkte woonkernen: de Spoelberg, wijk de Lange Munte en diverse scholen (BuSo De Kouter, Basisschool 3 Hofsteden afdeling Baaistraat, Basisschool Wielewaal St.Amandscollege). Door de overwegende zuid-zuidwest windrichting krijgen zij het meest impact van eventuele polluenten. Woonkernen zoals Goed Ten Houte, ’t Hoge,St.Denijseweg en omgeving Kleiputten, den Achtkanter, KULAK worden vnl. bij oosten, zuid-oosten wind beïnvloed. Bij Noord- Noord-Westen wind valt het impact op de sportvelden van de Lange Munte en het agrarisch gebied ten zuiden van het crematorium.
Bij weinig beweging in de luchtlagen (inversie-8% op jaarbasis, windstilte, mist, ozon-concentratie) blijven de polluenten in de onmiddellijke omgeving hangen en vormen zich vele secundaire polluenten in een straal van 1 à 2 km.

Dienst Cardiologie, AZ Groeninge Kortrijk
Dienst Pneumologie, AZ Groeninge Kortrijk
Wetenschappelijk medewerker, Subfaculteit geneeskunde, KULAK

Balans van de emissies:
*jaarlijks 3065 crematies X 100 kg = 306500 kg waarvan 2/3 lichaam. Het lichaam bevat 60% water wat neerkomt op 40 kg water.
Op jaarbasis wordt verbrand: 3065 x 60 kg is 183900 kg.
Per crematieproces ontstaat 2600m3 rookgas wat op jaarbasis neerkomt op 7.969.000 m3 rookgas

*verkeersstroom in de onmiddellijke omgeving: volgens het rapport van SGS(1) blijkt de maximale dagelijkse verkeersbelasting van 400 wagens die af- en aanrijden van maandag tot en met zaterdag (p.a.e.=personen auto-equivalenten). De uitlaatgassen van de wagens dienen als polluent bestempeld te worden.

Rapport SGS versus wetenschappelijke publicaties:
1/ In het rapport worden “normen” gehanteerd. Binnen volksgezondheid houden normen gevaren in daar zij steeds opnieuw moeten worden aangepast aan nieuwe wetenschappelijke epidemiologische studies waarbij de normen van vandaag gevaarlijk kunnen zijn voor het individu (cfr vroegere cholesterolnorm van 300 mg% die op heden verlegd is naar 190 mg% en misschien in de toekomst nog lager moet). Tevens moet opgemerkt worden dat soms overschrijdingen kunnen optreden afhankelijk van de weersomstandigheden. Het rapport van het SGS (1) doet aan momentopnamen, waar men in feite praktisch iedere dag in functie van de weersomstandigheden zou moeten meten om de relevantie te verhogen. Daarnaast verwijst het rapport (1) op p.4 naar de referentie “Air toxics and Risk assessment, Calabrese, 1991, Lewis publishers”. Het refereren naar een studie van 16 jaar geleden lijkt ons gevaarlijk daar in de loop van 16 jaar heel wat inzichten kunnen wijzigen (cfr infra).

2/Op p.20 van het het SGS verslag(1) wordt een overzicht gegeven van de polluenten: stikstofoxiden,zwaveldioxiden,koolstofmonoxide,organische stoffen zoals polycyclische organische koolwaterstoffen, chloriden, zware metalen zoals kwik en cadmium,stof zoals PM10 en PM 2.5 als dragers van polluenten, dioxines en furanen. In het SGS verslag(1) wordt verwezen naar de Vlarem-wetgeving waarbij normen bestaan voor totaal stof(PM10 en groter, Hg,SO2,NO2,doxines en furanen) doch geen normen voor fijn stof (PM10/2.5) en andere organische stoffen: bvb PAKs (benzo(a)pyrene). De dagelijkse bijkomende verkeersemissies werden in het milieu-rapport niet opgenomen.

3/”Cardiovascular Risks from Air Pollution” – The New England Journal of Medicine (2). Recent onderzoek toont aan dat de kans op hart- en vaatproblemen bij vrouwen (na de menopause) met een kwart stijgt voor elke tien microgram extra fijn stof (van het type PM2.5) per kubieke meter lucht. De sterftekans door een hart- of vaataandoening stijgt in hetzelfde scenario met ruim driekwart. De kans op problemen met de bloedvaten in de hersenen zoals een beroerte, stijgt met een derde (35%) per tien microgram fijn stof extra. De kans om te sterven hiervan stijgt zelfs met vier vijfde (83%). De studie gebeurde onder leiding van Joel Kaufman van de Universiteit van Washington in Seattle en steunt op een groots opgezet en vaak geciteerd gezondheidsonderzoek, het Women’s Health Initiative. Daarbij werden meer dan 65000 vrouwen gemiddeld zes jaar gevolgd. Vroeger onderzoek had al aangetoond dat de kans om te sterven aan hart- of longproblemen dubbel zo groot is voor mensen in de onmiddellijke omgeving van fijn stof uitstoot.
De Amerikaanse commentatoren in hetzelfde tijdschrift dringen aan tot striktere normen inzake fijn stof.

4/In het Medisch Weekblad “The Lancet”(3) ontwikkelen de longen van jongeren minder in de omgeving van drukke verkeerswegen. 3000 tieners werden gedurende acht jaar gevolgd naar longcapaciteit. De concentratie aan ultrafijne en ongezonde partikels in uitlaatgassen neemt exponentieel toe zodra men vanaf 500 meter dichter bij een drukke verkeersweg komt. De achterstand in longcapaciteit dragen ze mee de rest van hun leven met slecht functionerende longen die gevoeliger zijn voor ziekten. De bezorgdheid over de verstedelijking is groot bij de onderzoekers. Open ruimten (zoals de sportvelden van de Lange Munte) worden opgevuld waardoor steeds meer kinderen voortdurend vervuilde lucht inademen.

5/Prof.Dr.N.van Larebeke, vakgroep radiotherapie en kerngeneeskunde, studiecentrum carcinogenese en primaire preventie van kanker, Universiteit Gent en woordvoerder steunpunt Milieu en Gezondheid, wijst in zijn artikel “Waarom kunnen omgevingsfactoren een belangrijk risico op kanker inhouden?” op het gevaar van chronische blootstelling aan lage dosissen van kankerverwekkende of kankerbevorderende stoffen. (4)

6/Prof.Ben Nemery, Departement voor Maatschappelijke Gezondheidszorg KUL en Professor of Toxicology, wijst op de schadelijke invloed van fijne stofdeeltjes op korte en lange termijn voor kinderen, volwassenen en ouderen, dat ruimschoots werd aangetoond. Voor crematoria komt daar nog de mogelijke uitstoot van kwik bij. Zoals blijkt uit de SGS studie is het niet duidelijk welke de PM2,5 emissies zullen zijn van het crematorium en werd evenmin rekening gehouden met het surplus PM2,5 door de toename van het verkeer.

7/Cadmium-Wikepedia(6). Wij citeren “ …. Verder wordt cadmium uitgestoten door verbrandingsovens en crematoria”. In hetzelfde artikel wordt erop gewezen dat lage blootstelling (onder de wettelijke normen) aan cadmium op lange termijn de werking van de nieren kan verstoren en osteoporose met botbreuken in de hand werkt. Uit een recent (2006) en grootschalig onderzoek in de Noorderkempen is gebleken dat er een verband is tussen het inademen van grote hoeveelheden cadmium en het voorkomen van longkanker. Hiervoor verwijzen we ook naar het recente artikel verschenen in het Tijdschrift voor Geneeskunde (7).

8/Bij nagenoeg iedere crematie komt kwik vrij. Kwik steekt in tandvullingen die al of niet aanwezig zijn (onder de vorm van amalgaam vullingen). Tekst Europees Parlement P6_TA(2006)0078 paragraaf B- L-38 (8): B. overwegende dat kwik moeilijk afbreekbaar is en in het milieu kan veranderen in methylkwik, de meest giftige vorm, die de placentabarrière en de bloed-hersen-barrière kan doorbreken en schade veroorzaken aan de zich ontwikkelende hersenen, L. overwegende dat kwik in amalgaamvullingen de op één na grootste kwikvoorraad in de samenleving vormt, overwegende dat de belangrijkste bron van blootstelling aan kwik voor de meeste mensen in de geïndustrialiseerde landen de inhalering van kwik uit amalgaamvullingen is, overwegende dat vooral vanuit het oogpunt van de gezondheid naar blootstelling aan kwik uit amalgaamvullingen moet worden gekeken, overwegende dat emissies uit crematoria nog vele jaren een belangrijke bron van kwikverontreiniging zullen vormen…. Over de gevaren van chronische blootstelling aan kwik verwijzen we naar het artikel verschenen in het Tijdschr. voor Geneeskunde, 56, nr.4, 2000 (9)

9/Vlaamse Liga tegen Kanker-26 november 2005- Milieuvervuiling veroorzaakt kanker (10). De rookpluim bevat dioxines, furanen, stikstofoxiden, zwaveldioxiden, koolstof monoxyde, organische koolwaterstoffen, chloriden, kwik, fijn stof ,dioxines. Van deze stoffen zijn soms normen beschikbaar doch van anderen zijn ze onbestaande. Bovendien zijn de normen geen gezondheidheidsnormen en kan elk van deze stoffen zelfs in lage concentraties bij chronische blootstelling een gevaar opleveren voor het individu. In dit verband halen we ook het rapport aan van de gezondheidsimpact van de MIWA-afvalverbrandingsoven te St.Niklaas (11). In dit verband halen we ook de studie aan verschenen in The Journal of Epidemiology and Community Health (12) waarbij het risico op een open rug (spina bifida) 17%, op een hartafwijking 12%, op anencephalie(afwezigheid hersenen) 5% en doodgeboren kind 4% hoger lag.

10/Psychologisch impact: emotioneel gevoelige personen kunnen het mentaal moeilijk krijgen omdat ze zeer moeilijk kunnen leven met de gedachte dat in hun onmiddellijke nabijheid menselijke resten worden verbrand (auschwitz-birkenau KZ-syndroom).
ALGEMEEN BESLUIT:

Afgaande op bovenstaande analyse blijkt dat de inplanting van een crematorium midden een woon- recreatie- en schoolzone reële gevaren inhoudt voor de volksgezondheid. Hoe groot de schade op de gezondheid zal zijn van een nieuw crematorium is moeilijk te voorspellen. Met de huidige wetenschappelijke kennis zou het getuigen van een misplaatste interesse om de gezondheidseffecten uit te testen waar mensen wonen, verblijven en sporten.
Ondergetekenden, geneesheren, willen dan ook de bevoegde instanties en beleidsmensen, wijzen op hun persoonlijke verantwoordelijkheid bij de beslissing om het crematorium op deze locatie in te planten niettegenstaande ruime alternatieven en spijts onze wetenschappelijke gefundeerde opmerkingen die zonder enige twijfel wijzen op de gevaren voor de volksgezondheid.
Referenties:
  • SGS-rapport: Bouw en exploitatie van een crematorium te Kortrijk. Evaluatie van de milieu-impact
  • Kristin A. Miller, M.S.,David S. Siscovick, M.D., M.P.H., Lianne Sheppard, Ph.D., Kristen Shepherd, M.S., Jeffrey H. Sullivan, M.D., M.H.S., Garnet L. Anderson, Ph.D., and Joel D.Kaufman, M.D., M.P.H. Long-Term Exposure to Air Pollution and Incidence of Cardiovascular Events in Women. The New England Journal of Medicine 2007; 356: 447-458.
  • W. James Gauderman, Ph.D., Hita Vora, M.S., Rob Mc Connell, M.D., Kiros Berhane, Ph.D., Frank Gilliland, M.D., Duncan Thomas, Ph.D., Fred Lurmann, M.S., Edward Avol, M.D., Nino Kunzli, M.D., Michael Jerett, Ph.D., John Peters, M.D. Effect of exposure to traffic on lung development from 10 to 18 years of age: a cohort study. The Lancet 2007,January 26.
  • Prof.Dr.N. van Larebeke. Waarom kunnen omgevingsfactoren een belangrijk risico op kanker inhouden?
  • Prof. Ben Nemery. Crematoria.
  • Cadmium-Wikepedia. Toxicologie en Veiligheid. Vervuiling van de bodem.
  • T.Nawrot, H.A. Roels, L.Thijs, J. Vangronsveld, T. Richart, E.Van Hecke, J.A. Staessen. Longkankerrisico en blootstelling aan cadmium via het milieu: antwoord op de kritiek met toetsing van de causaliteit. Tijdsch. Voor Geneeskunde, 2007, 63, 59-70.
  • Resolutie van het Europees Parlement over de communautaire strategie inzake kwik (2005/2050(INI)).
  • D.De Maeyer, F.Bruynooghe. Depressie door kwikintoxicatie. Tijdsch. Voor Geneeskunde, 2000, vol 56, 287-291.
  • Vlaamse Liga tegen Kanker-26 november 2005- Milieuvervuiling veroorzaakt kanker.
  • Mispelstraat: wonen onder de rook van een afvalverbrandingsoven. Rapport over de gezondheidsimpact van de MIWA-afvalverbrandingsoven te Sint-Niklaas-België.
  • Journal of Epidemiology and Community Health, 2003;57:456-461. Adverse pregnancy outcomes around incinerators and crematoriums in Cumbria, north west England, 1956-93. TJB Dummer, HO Dickinson and L.Parker.
terug